mirror of
https://github.com/trustgraph-ai/trustgraph.git
synced 2026-04-27 01:16:22 +02:00
Structure the tech specs directory (#836)
Tech spec some subdirectories for different languages
This commit is contained in:
cybermaggedon
GitHub
parent
48da6c5f8b
commit
e7efb673ef
423 changed files with 0 additions and 0 deletions
769
docs/tech-specs/tr/ontology-extract-phase-2.tr.md
Normal file
769
docs/tech-specs/tr/ontology-extract-phase-2.tr.md
Normal file
|
|
@ -0,0 +1,769 @@
|
|||
---
|
||||
layout: default
|
||||
title: "Ontoloji Bilgi Çıkarma - 2. Aşama Yeniden Düzenleme"
|
||||
parent: "Turkish (Beta)"
|
||||
---
|
||||
|
||||
# Ontoloji Bilgi Çıkarma - 2. Aşama Yeniden Düzenleme
|
||||
|
||||
> **Beta Translation:** This document was translated via Machine Learning and as such may not be 100% accurate. All non-English languages are currently classified as Beta.
|
||||
|
||||
**Durum**: Taslak
|
||||
**Yazar**: Analiz Oturumu 2025-12-03
|
||||
**İlgili**: `ontology.md`, `ontorag.md`
|
||||
|
||||
## Genel Bakış
|
||||
|
||||
Bu belge, mevcut ontoloji tabanlı bilgi çıkarma sistemindeki tutarsızlıkları belirlemektedir ve LLM performansını iyileştirmek ve bilgi kaybını azaltmak için bir yeniden düzenleme önermektedir.
|
||||
|
||||
## Mevcut Uygulama
|
||||
|
||||
### Şu Anda Nasıl Çalışıyor
|
||||
|
||||
1. **Ontoloji Yükleme** (`ontology_loader.py`)
|
||||
`"fo/Recipe"`, `"fo/Food"`, `"fo/produces"` gibi anahtarlara sahip ontoloji JSON'unu yükler.
|
||||
Sınıf kimlikleri, anahtar içinde namespace önekini içerir.
|
||||
`food.ontology`'dan bir örnek:
|
||||
```json
|
||||
"classes": {
|
||||
"fo/Recipe": {
|
||||
"uri": "http://purl.org/ontology/fo/Recipe",
|
||||
"rdfs:comment": "A Recipe is a combination..."
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
2. **İstem Oluşturma** (`extract.py:299-307`, `ontology-prompt.md`)
|
||||
Şablon, `classes`, `object_properties`, `datatype_properties` sözlüklerini alır.
|
||||
Şablon döngüye girer: `{% for class_id, class_def in classes.items() %}`
|
||||
LLM (Büyük Dil Modeli) şunları görür: `**fo/Recipe**: A Recipe is a combination...`
|
||||
Örnek çıktı formatı şöyledir:
|
||||
```json
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "rdf:type", "object": "Recipe"}
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "has_ingredient", "object": "ingredient:flour"}
|
||||
```
|
||||
|
||||
3. **Yanıt Ayrıştırma** (`extract.py:382-428`)
|
||||
JSON dizisi beklenir: `[{"subject": "...", "predicate": "...", "object": "..."}]`
|
||||
Ontoloji alt kümesine göre doğrulanır.
|
||||
URI'lar `expand_uri()` aracılığıyla genişletilir (extract.py:473-521).
|
||||
|
||||
4. **URI Genişletme** (`extract.py:473-521`)
|
||||
Değerin `ontology_subset.classes` sözlüğünde olup olmadığını kontrol eder.
|
||||
Bulunursa, URI sınıf tanımından çıkarılır.
|
||||
Bulunmazsa, URI oluşturulur: `f"https://trustgraph.ai/ontology/{ontology_id}#{value}"`
|
||||
|
||||
### Veri Akışı Örneği
|
||||
|
||||
**Ontoloji JSON → Yükleyici → İstek:**
|
||||
```
|
||||
"fo/Recipe" → classes["fo/Recipe"] → LLM sees "**fo/Recipe**"
|
||||
```
|
||||
|
||||
**LLM → Ayrıştırıcı → Çıktı:**
|
||||
```
|
||||
"Recipe" → not in classes["fo/Recipe"] → constructs URI → LOSES original URI
|
||||
"fo/Recipe" → found in classes → uses original URI → PRESERVES URI
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Belirlenen Sorunlar
|
||||
|
||||
### 1. **İstemde Tutarsız Örnekler**
|
||||
|
||||
**Sorun**: İstem şablonu, sınıf kimliklerini öneklerle (`fo/Recipe`) gösterirken, örnek çıktı önek kullanılmayan sınıf adlarını kullanır (`Recipe`).
|
||||
|
||||
**Konum**: `ontology-prompt.md:5-52`
|
||||
|
||||
```markdown
|
||||
## Ontology Classes:
|
||||
- **fo/Recipe**: A Recipe is...
|
||||
|
||||
## Example Output:
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "rdf:type", "object": "Recipe"}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Etki**: LLM, hangi formatı kullanması gerektiği konusunda çelişkili sinyaller alır.
|
||||
|
||||
### 2. **URI Genişletmesinde Bilgi Kaybı**
|
||||
|
||||
**Sorun**: LLM, örneğe uygun olarak önekli olmayan sınıf adları döndürdüğünde, `expand_uri()` bunları ontoloji sözlüğünde bulamaz ve yedek URI'ler oluşturur, böylece orijinal doğru URI'ler kaybolur.
|
||||
|
||||
**Konum**: `extract.py:494-500`
|
||||
|
||||
```python
|
||||
if value in ontology_subset.classes: # Looks for "Recipe"
|
||||
class_def = ontology_subset.classes[value] # But key is "fo/Recipe"
|
||||
if isinstance(class_def, dict) and 'uri' in class_def:
|
||||
return class_def['uri'] # Never reached!
|
||||
return f"https://trustgraph.ai/ontology/{ontology_id}#{value}" # Fallback
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Etki:**
|
||||
Orijinal URI: `http://purl.org/ontology/fo/Recipe`
|
||||
Oluşturulmuş URI: `https://trustgraph.ai/ontology/food#Recipe`
|
||||
Anlamsal anlam kayboluyor, birlikte çalışabilirlik bozuluyor.
|
||||
|
||||
### 3. **Belirsiz Varlık Örneği Biçimi**
|
||||
|
||||
**Sorun:** Varlık örneği URI biçimi hakkında net bir rehberlik yok.
|
||||
|
||||
**İpuçlarındaki örnekler:**
|
||||
`"recipe:cornish-pasty"` (namespace benzeri önek)
|
||||
`"ingredient:flour"` (farklı önek)
|
||||
|
||||
**Gerçek davranış** (extract.py:517-520):
|
||||
```python
|
||||
# Treat as entity instance - construct unique URI
|
||||
normalized = value.replace(" ", "-").lower()
|
||||
return f"https://trustgraph.ai/{ontology_id}/{normalized}"
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Etki**: LLM'nin, herhangi bir ontoloji bağlamı olmadan, önekleme kuralını tahmin etmesi gerekir.
|
||||
|
||||
### 4. **Ada Alanı Önekleri Hakkında Rehberlik Yok**
|
||||
|
||||
**Sorun**: Ontoloji JSON dosyası, ada alanı tanımlarını içerir (food.ontology dosyasının 10-25. satırları):
|
||||
```json
|
||||
"namespaces": {
|
||||
"fo": "http://purl.org/ontology/fo/",
|
||||
"rdf": "http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#",
|
||||
...
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Ancak bunlar asla LLM'ye iletilmez. LLM şunları bilmez:
|
||||
"fo" kelimesinin ne anlama geldiğini
|
||||
Varlıklar için hangi öneklerin kullanılması gerektiğini
|
||||
Hangi ad alanının hangi öğelere uygulandığını
|
||||
|
||||
### 5. **İpuçunda Kullanılmayan Etiketler**
|
||||
|
||||
**Sorun**: Her sınıfın `rdfs:label` alanları vardır (örneğin, `{"value": "Recipe", "lang": "en-gb"}`), ancak ipucu şablonu bunları kullanmaz.
|
||||
|
||||
**Mevcut durum**: Sadece `class_id` ve `comment` gösteriliyor.
|
||||
```jinja
|
||||
- **{{class_id}}**{% if class_def.comment %}: {{class_def.comment}}{% endif %}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Kullanılabilir ancak kullanılmayan:**
|
||||
```python
|
||||
"rdfs:label": [{"value": "Recipe", "lang": "en-gb"}]
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Etki**: Teknik kimliklerin yanı sıra insan tarafından okunabilir isimler sağlayabilir.
|
||||
|
||||
## Önerilen Çözümler
|
||||
|
||||
### Seçenek A: Önek Olmayan Kimliklere Normalleştirme
|
||||
|
||||
**Yaklaşım**: Sınıf kimliklerinden önekleri, LLM'ye göstermeden önce kaldırın.
|
||||
|
||||
**Değişiklikler**:
|
||||
1. `build_extraction_variables()`'ı, anahtarları dönüştürmek için değiştirin:
|
||||
```python
|
||||
classes_for_prompt = {
|
||||
k.split('/')[-1]: v # "fo/Recipe" → "Recipe"
|
||||
for k, v in ontology_subset.classes.items()
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
2. İstem örneğini, (zaten önek kullanmayan) mevcut duruma uygun hale getirin.
|
||||
|
||||
3. `expand_uri()`'ı, her iki formatı da işleyebilecek şekilde değiştirin:
|
||||
```python
|
||||
# Try exact match first
|
||||
if value in ontology_subset.classes:
|
||||
return ontology_subset.classes[value]['uri']
|
||||
|
||||
# Try with prefix
|
||||
for prefix in ['fo/', 'rdf:', 'rdfs:']:
|
||||
prefixed = f"{prefix}{value}"
|
||||
if prefixed in ontology_subset.classes:
|
||||
return ontology_subset.classes[prefixed]['uri']
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Artıları:**
|
||||
Daha temiz, daha insan tarafından okunabilir
|
||||
Mevcut örnek istemlerle eşleşir
|
||||
Büyük dil modelleri (LLM'ler), daha basit belirteçlerle daha iyi çalışır
|
||||
|
||||
**Eksileri:**
|
||||
Birden fazla ontolojinin aynı sınıf adına sahip olması durumunda sınıf adı çakışmaları
|
||||
Ad alanı bilgilerini kaybettirir
|
||||
Arama işlemlerinde yedekleme mantığı gerektirir
|
||||
|
||||
### B Seçeneği: Tam Önekli Kimlikleri Tutarlı Bir Şekilde Kullanın
|
||||
|
||||
**Yaklaşım:** Örnekleri, sınıf listesinde gösterilenlerle eşleşen önekli kimlikleri kullanacak şekilde güncelleyin.
|
||||
|
||||
**Değişiklikler:**
|
||||
1. Örnek istemi güncelleyin (ontology-prompt.md:46-52):
|
||||
```json
|
||||
[
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "rdf:type", "object": "fo/Recipe"},
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "rdfs:label", "object": "Cornish Pasty"},
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty", "predicate": "fo/produces", "object": "food:cornish-pasty"},
|
||||
{"subject": "food:cornish-pasty", "predicate": "rdf:type", "object": "fo/Food"}
|
||||
]
|
||||
```
|
||||
|
||||
2. İstemde (prompt) ad alanı açıklamasını ekleyin:
|
||||
```markdown
|
||||
## Namespace Prefixes:
|
||||
- **fo/**: Food Ontology (http://purl.org/ontology/fo/)
|
||||
- **rdf:**: RDF Schema
|
||||
- **rdfs:**: RDF Schema
|
||||
|
||||
Use these prefixes exactly as shown when referencing classes and properties.
|
||||
```
|
||||
|
||||
3. `expand_uri()`'ı olduğu gibi tutun (eşleşmeler bulunduğunda doğru şekilde çalışır).
|
||||
|
||||
**Avantajları:**
|
||||
Giriş = Çıkış tutarlılığı
|
||||
Bilgi kaybı yok
|
||||
Ada alanı semantiğini korur
|
||||
Birden fazla ontoloji ile çalışır
|
||||
|
||||
**Dezavantajları:**
|
||||
LLM için daha ayrıntılı belirteçler
|
||||
LLM'nin önekleri takip etmesini gerektirir
|
||||
|
||||
### Seçenek C: Hibrit - Hem Etiketi Hem de Kimliği Gösterin
|
||||
|
||||
**Yaklaşım:** İnsan tarafından okunabilir etiketleri ve teknik kimlikleri göstermek için istemi geliştirin.
|
||||
|
||||
**Değişiklikler:**
|
||||
1. İstem şablonunu güncelleyin:
|
||||
```jinja
|
||||
{% for class_id, class_def in classes.items() %}
|
||||
- **{{class_id}}** (label: "{{class_def.labels[0].value if class_def.labels else class_id}}"){% if class_def.comment %}: {{class_def.comment}}{% endif %}
|
||||
{% endfor %}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Örnek çıktı:
|
||||
```markdown
|
||||
- **fo/Recipe** (label: "Recipe"): A Recipe is a combination...
|
||||
```
|
||||
|
||||
2. Güncelleme talimatları:
|
||||
```markdown
|
||||
When referencing classes:
|
||||
- Use the full prefixed ID (e.g., "fo/Recipe") in JSON output
|
||||
- The label (e.g., "Recipe") is for human understanding only
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Avantajları**:
|
||||
LLM için en anlaşılır olanı
|
||||
Tüm bilgileri korur
|
||||
Ne kullanılması gerektiği konusunda açık
|
||||
|
||||
**Dezavantajları**:
|
||||
Daha uzun bir istem
|
||||
Daha karmaşık bir şablon
|
||||
|
||||
## Uygulanan Yaklaşım
|
||||
|
||||
**Basitleştirilmiş Varlık-İlişki-Özellik Formatı** - eski üçlü tabanlı formatın tamamen yerini alır.
|
||||
|
||||
Bu yeni yaklaşım aşağıdaki nedenlerle seçilmiştir:
|
||||
|
||||
1. **Bilgi Kaybı Yok**: Orijinal URI'ler doğru şekilde korunur
|
||||
2. **Daha Basit Mantık**: Dönüştürmeye gerek yoktur, doğrudan sözlük aramaları çalışır
|
||||
3. **Ad Alanı Güvenliği**: Çakışmalar olmadan birden fazla ontolojiyi işler
|
||||
4. **Anlamsal Doğruluk**: RDF/OWL semantiğini korur
|
||||
|
||||
## Uygulama Tamamlandı
|
||||
|
||||
### Oluşturulanlar:
|
||||
|
||||
1. **Yeni İstek Şablonu** (`prompts/ontology-extract-v2.txt`)
|
||||
✅ Açık bölümler: Varlık Türleri, İlişkiler, Özellikler
|
||||
✅ Tam tür tanımlayıcılarını kullanan örnek (`fo/Recipe`, `fo/has_ingredient`)
|
||||
✅ Şemadan tam tanımlayıcıları kullanma talimatları
|
||||
✅ Varlıklar/ilişkiler/özellikler dizileri içeren yeni JSON formatı
|
||||
|
||||
2. **Varlık Normalizasyonu** (`entity_normalizer.py`)
|
||||
✅ `normalize_entity_name()` - İsimleri URI'ye uygun formata dönüştürür
|
||||
✅ `normalize_type_identifier()` - Türlerdeki eğik çizgileri işler (`fo/Recipe` → `fo-recipe`)
|
||||
✅ `build_entity_uri()` - (isim, tür) tuple'ını kullanarak benzersiz URI'ler oluşturur
|
||||
✅ `EntityRegistry` - Tekrarlamayı önlemek için varlıkları takip eder
|
||||
|
||||
3. **JSON Ayrıştırıcı** (`simplified_parser.py`)
|
||||
✅ Yeni formatı ayrıştırır: `{entities: [...], relationships: [...], attributes: [...]}`
|
||||
✅ kebab-case ve snake_case alan adlarını destekler
|
||||
✅ Yapılandırılmış veri sınıfları döndürür
|
||||
✅ Günlükleme ile zarif hata işleme
|
||||
|
||||
4. **Üçlü Dönüştürücü** (`triple_converter.py`)
|
||||
✅ `convert_entity()` - Tür + etiket üçlülerini otomatik olarak oluşturur
|
||||
✅ `convert_relationship()` - Varlık URI'lerini özellikler aracılığıyla bağlar
|
||||
✅ `convert_attribute()` - Literal değerleri ekler
|
||||
✅ Ontoloji tanımlarından tam URI'leri alır
|
||||
|
||||
5. **Güncellenmiş Ana İşlemci** (`extract.py`)
|
||||
✅ Eski üçlü tabanlı çıkarma kodunu kaldırdı
|
||||
✅ `extract_with_simplified_format()` yöntemini ekledi
|
||||
✅ Artık yalnızca yeni, basitleştirilmiş formatı kullanır
|
||||
✅ İstemleri `extract-with-ontologies-v2` kimliğiyle çağırır
|
||||
|
||||
## Test Senaryoları
|
||||
|
||||
### Test 1: URI Korunması
|
||||
```python
|
||||
# Given ontology class
|
||||
classes = {"fo/Recipe": {"uri": "http://purl.org/ontology/fo/Recipe", ...}}
|
||||
|
||||
# When LLM returns
|
||||
llm_output = {"subject": "x", "predicate": "rdf:type", "object": "fo/Recipe"}
|
||||
|
||||
# Then expanded URI should be
|
||||
assert expanded == "http://purl.org/ontology/fo/Recipe"
|
||||
# Not: "https://trustgraph.ai/ontology/food#Recipe"
|
||||
```
|
||||
|
||||
### Test 2: Çoklu Ontoloji Çakışması
|
||||
```python
|
||||
# Given two ontologies
|
||||
ont1 = {"fo/Recipe": {...}}
|
||||
ont2 = {"cooking/Recipe": {...}}
|
||||
|
||||
# LLM should use full prefix to disambiguate
|
||||
llm_output = {"object": "fo/Recipe"} # Not just "Recipe"
|
||||
```
|
||||
|
||||
### Test 3: Varlık Örneği Formatı
|
||||
```python
|
||||
# Given prompt with food ontology
|
||||
# LLM should create instances like
|
||||
{"subject": "recipe:cornish-pasty"} # Namespace-style
|
||||
{"subject": "food:beef"} # Consistent prefix
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Açık Sorular
|
||||
|
||||
1. **Varlık örnekleri namespace önekleri kullanmalı mı?**
|
||||
Mevcut durum: `"recipe:cornish-pasty"` (keyfi)
|
||||
Alternatif: Ontoloji önekini kullanın `"fo:cornish-pasty"`?
|
||||
Alternatif: Önek yok, URI'da genişletin `"cornish-pasty"` → tam URI?
|
||||
|
||||
2. **Alan/kapsam (domain/range) nasıl işlenmeli?**
|
||||
Şu anda gösterilen: `(Recipe → Food)`
|
||||
Şu şekilde olmalı mı: `(fo/Recipe → fo/Food)`?
|
||||
|
||||
3. **Alan/kapsam kısıtlamalarını doğrulamalı mıyız?**
|
||||
TODO yorumu extract.py:470 satırında
|
||||
Daha fazla hata yakalanır, ancak daha karmaşık olur
|
||||
|
||||
4. **Ters özellikler ve eşdeğerlikler hakkında ne düşünülmeli?**
|
||||
Ontolojide `owl:inverseOf`, `owl:equivalentClass` bulunmaktadır
|
||||
Şu anda çıkarımda kullanılmıyor
|
||||
Kullanılmalı mı?
|
||||
|
||||
## Başarı Metrikleri
|
||||
|
||||
✅ Sıfır URI bilgisi kaybı (orijinal URI'lerin %100 korunması)
|
||||
✅ LLM çıktısı formatı, giriş formatıyla eşleşiyor
|
||||
✅ Girişte belirsiz örnek yok
|
||||
✅ Birden fazla ontolojiyle testler geçiliyor
|
||||
✅ İyileştirilmiş çıkarım kalitesi (geçerli üçlü yüzdesi ile ölçülür)
|
||||
|
||||
## Alternatif Yaklaşım: Basitleştirilmiş Çıkarım Formatı
|
||||
|
||||
### Felsefe
|
||||
|
||||
LLM'den RDF/OWL semantiğini anlamasını istemek yerine, LLM'nin iyi olduğu şeyi yapmasını isteyin: **metindeki varlıkları ve ilişkileri bulun**.
|
||||
|
||||
URI oluşturma, RDF'ye dönüştürme ve semantik web formalitelerini kodun halletmesine izin verin.
|
||||
|
||||
### Örnek: Varlık Sınıflandırması
|
||||
|
||||
**Giriş Metni:**
|
||||
```
|
||||
Cornish pasty is a traditional British pastry filled with meat and vegetables.
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Ontoloji Şeması (LLM'ye gösterilen):**
|
||||
```markdown
|
||||
## Entity Types:
|
||||
- Recipe: A recipe is a combination of ingredients and a method
|
||||
- Food: A food is something that can be eaten
|
||||
- Ingredient: An ingredient combines a quantity and a food
|
||||
```
|
||||
|
||||
**LLM'nin Döndürdükleri (Basit JSON):**
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"entities": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty",
|
||||
"type": "Recipe"
|
||||
}
|
||||
]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Kodun Ürettiği Şeyler (RDF Üçlüleri):**
|
||||
```python
|
||||
# 1. Normalize entity name + type to ID (type prevents collisions)
|
||||
entity_id = "recipe-cornish-pasty" # normalize("Cornish pasty", "Recipe")
|
||||
entity_uri = "https://trustgraph.ai/food/recipe-cornish-pasty"
|
||||
|
||||
# Note: Same name, different type = different URI
|
||||
# "Cornish pasty" (Recipe) → recipe-cornish-pasty
|
||||
# "Cornish pasty" (Food) → food-cornish-pasty
|
||||
|
||||
# 2. Generate triples
|
||||
triples = [
|
||||
# Type triple
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=entity_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type", is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="http://purl.org/ontology/fo/Recipe", is_uri=True)
|
||||
),
|
||||
# Label triple (automatic)
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=entity_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value="http://www.w3.org/2000/01/rdf-schema#label", is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="Cornish pasty", is_uri=False)
|
||||
)
|
||||
]
|
||||
```
|
||||
|
||||
### Faydalar
|
||||
|
||||
1. **LLM'nin (Büyük Dil Modeli) yapması gerekmiyor:**
|
||||
URI sözdizimini anlamak
|
||||
Tanımlayıcı önekleri oluşturmak (`recipe:`, `ingredient:`)
|
||||
`rdf:type` veya `rdfs:label` hakkında bilgi sahibi olmak
|
||||
Semantik web tanımlayıcıları oluşturmak
|
||||
|
||||
2. **LLM'nin sadece yapması gerekiyor:**
|
||||
Metindeki varlıkları bulmak
|
||||
Bunları ontoloji sınıflarına eşlemek
|
||||
İlişkileri ve özellikleri çıkarmak
|
||||
|
||||
3. **Kod şunları yönetir:**
|
||||
URI normalizasyonu ve oluşturulması
|
||||
RDF üçlü üretimi
|
||||
Otomatik etiket ataması
|
||||
İsim alanı yönetimi
|
||||
|
||||
### Neden Bu Daha İyi Çalışıyor
|
||||
|
||||
**Daha basit istem** = daha az kafa karışıklığı = daha az hata
|
||||
**Tutarlı kimlikler** = kod, normalizasyon kurallarını kontrol eder
|
||||
**Otomatik olarak oluşturulan etiketler** = eksik rdfs:label üçlüleri yok
|
||||
**LLM, çıkarma üzerine odaklanır** = aslında iyi olduğu şey
|
||||
|
||||
### Örnek: Varlık İlişkileri
|
||||
|
||||
**Giriş Metni:**
|
||||
```
|
||||
Cornish pasty is a traditional British pastry filled with beef and potatoes.
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Ontoloji Şeması (LLM'ye gösterilen):**
|
||||
```markdown
|
||||
## Entity Types:
|
||||
- Recipe: A recipe is a combination of ingredients and a method
|
||||
- Food: A food is something that can be eaten
|
||||
- Ingredient: An ingredient combines a quantity and a food
|
||||
|
||||
## Relationships:
|
||||
- has_ingredient: Relates a recipe to an ingredient it uses (Recipe → Ingredient)
|
||||
- food: Relates an ingredient to the food that is required (Ingredient → Food)
|
||||
```
|
||||
|
||||
**LLM'nin Döndürdükleri (Basit JSON):**
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"entities": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty",
|
||||
"type": "Recipe"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"entity": "beef",
|
||||
"type": "Food"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"entity": "potatoes",
|
||||
"type": "Food"
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"relationships": [
|
||||
{
|
||||
"subject": "Cornish pasty",
|
||||
"subject-type": "Recipe",
|
||||
"relation": "has_ingredient",
|
||||
"object": "beef",
|
||||
"object-type": "Food"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"subject": "Cornish pasty",
|
||||
"subject-type": "Recipe",
|
||||
"relation": "has_ingredient",
|
||||
"object": "potatoes",
|
||||
"object-type": "Food"
|
||||
}
|
||||
]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Kodun Ürettiği Şeyler (RDF Üçlüleri):**
|
||||
```python
|
||||
# Normalize entity names to URIs
|
||||
cornish_pasty_uri = "https://trustgraph.ai/food/cornish-pasty"
|
||||
beef_uri = "https://trustgraph.ai/food/beef"
|
||||
potatoes_uri = "https://trustgraph.ai/food/potatoes"
|
||||
|
||||
# Look up relation URI from ontology
|
||||
has_ingredient_uri = "http://purl.org/ontology/fo/ingredients" # from fo/has_ingredient
|
||||
|
||||
triples = [
|
||||
# Entity type triples (as before)
|
||||
Triple(s=cornish_pasty_uri, p=rdf_type, o="http://purl.org/ontology/fo/Recipe"),
|
||||
Triple(s=cornish_pasty_uri, p=rdfs_label, o="Cornish pasty"),
|
||||
|
||||
Triple(s=beef_uri, p=rdf_type, o="http://purl.org/ontology/fo/Food"),
|
||||
Triple(s=beef_uri, p=rdfs_label, o="beef"),
|
||||
|
||||
Triple(s=potatoes_uri, p=rdf_type, o="http://purl.org/ontology/fo/Food"),
|
||||
Triple(s=potatoes_uri, p=rdfs_label, o="potatoes"),
|
||||
|
||||
# Relationship triples
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=cornish_pasty_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=has_ingredient_uri, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value=beef_uri, is_uri=True)
|
||||
),
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=cornish_pasty_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=has_ingredient_uri, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value=potatoes_uri, is_uri=True)
|
||||
)
|
||||
]
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Önemli Noktalar:**
|
||||
LLM, doğal dil varlık isimlerini döndürür: `"Cornish pasty"`, `"beef"`, `"potatoes"`
|
||||
LLM, anlam belirsizliğini gidermek için türleri içerir: `subject-type`, `object-type`
|
||||
LLM, şemadan ilişki adını kullanır: `"has_ingredient"`
|
||||
Kod, (isim, tür) kullanarak tutarlı kimlikler türetir: `("Cornish pasty", "Recipe")` → `recipe-cornish-pasty`
|
||||
Kod, ontolojiden ilişki URI'sini arar: `fo/has_ingredient` → tam URI
|
||||
Aynı (isim, tür) ikilisi her zaman aynı URI'yi alır (çiftleme önleme)
|
||||
|
||||
### Örnek: Varlık İsimlerinin Anlam Belirsizliğinin Giderilmesi
|
||||
|
||||
**Sorun:** Aynı isim, farklı varlık türlerini ifade edebilir.
|
||||
|
||||
**Gerçek dünya örneği:**
|
||||
```
|
||||
"Cornish pasty" can be:
|
||||
- A Recipe (instructions for making it)
|
||||
- A Food (the dish itself)
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Nasıl İşlendiği:**
|
||||
|
||||
LLM, her ikisini de ayrı varlıklar olarak döndürür:
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"entities": [
|
||||
{"entity": "Cornish pasty", "type": "Recipe"},
|
||||
{"entity": "Cornish pasty", "type": "Food"}
|
||||
],
|
||||
"relationships": [
|
||||
{
|
||||
"subject": "Cornish pasty",
|
||||
"subject-type": "Recipe",
|
||||
"relation": "produces",
|
||||
"object": "Cornish pasty",
|
||||
"object-type": "Food"
|
||||
}
|
||||
]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Kod Çözümleme:**
|
||||
```python
|
||||
# Different types → different URIs
|
||||
recipe_uri = normalize("Cornish pasty", "Recipe")
|
||||
# → "https://trustgraph.ai/food/recipe-cornish-pasty"
|
||||
|
||||
food_uri = normalize("Cornish pasty", "Food")
|
||||
# → "https://trustgraph.ai/food/food-cornish-pasty"
|
||||
|
||||
# Relationship connects them correctly
|
||||
triple = Triple(
|
||||
s=recipe_uri, # The Recipe
|
||||
p="http://purl.org/ontology/fo/produces",
|
||||
o=food_uri # The Food
|
||||
)
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Neden İşe Yarıyor:**
|
||||
Tip, TÜM referanslarda (varlıklar, ilişkiler, özellikler) bulunur.
|
||||
Kod, arama anahtarı olarak `(name, type)` tuple'ını kullanır.
|
||||
Herhangi bir belirsizlik, herhangi bir çakışma yoktur.
|
||||
|
||||
### Örnek: Varlık Özellikleri
|
||||
|
||||
**Giriş Metni:**
|
||||
```
|
||||
This Cornish pasty recipe serves 4-6 people and takes 45 minutes to prepare.
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Ontoloji Şeması (LLM'ye gösterilen):**
|
||||
```markdown
|
||||
## Entity Types:
|
||||
- Recipe: A recipe is a combination of ingredients and a method
|
||||
|
||||
## Attributes:
|
||||
- serves: Indicates what the recipe is intended to serve (Recipe → text)
|
||||
- preparation_time: Time needed to prepare the recipe (Recipe → text)
|
||||
```
|
||||
|
||||
**LLM'nin Döndürdükleri (Basit JSON):**
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"entities": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty recipe",
|
||||
"type": "Recipe"
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"attributes": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty recipe",
|
||||
"entity-type": "Recipe",
|
||||
"attribute": "serves",
|
||||
"value": "4-6 people"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty recipe",
|
||||
"entity-type": "Recipe",
|
||||
"attribute": "preparation_time",
|
||||
"value": "45 minutes"
|
||||
}
|
||||
]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Kodun Ürettiği Şeyler (RDF Üçlüleri):**
|
||||
```python
|
||||
# Normalize entity name to URI
|
||||
recipe_uri = "https://trustgraph.ai/food/cornish-pasty-recipe"
|
||||
|
||||
# Look up attribute URIs from ontology
|
||||
serves_uri = "http://purl.org/ontology/fo/serves" # from fo/serves
|
||||
prep_time_uri = "http://purl.org/ontology/fo/preparation_time" # from fo/preparation_time
|
||||
|
||||
triples = [
|
||||
# Entity type triple
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=recipe_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=rdf_type, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="http://purl.org/ontology/fo/Recipe", is_uri=True)
|
||||
),
|
||||
|
||||
# Label triple (automatic)
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=recipe_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=rdfs_label, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="Cornish pasty recipe", is_uri=False)
|
||||
),
|
||||
|
||||
# Attribute triples (objects are literals, not URIs)
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=recipe_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=serves_uri, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="4-6 people", is_uri=False) # Literal value!
|
||||
),
|
||||
Triple(
|
||||
s=Value(value=recipe_uri, is_uri=True),
|
||||
p=Value(value=prep_time_uri, is_uri=True),
|
||||
o=Value(value="45 minutes", is_uri=False) # Literal value!
|
||||
)
|
||||
]
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Önemli Noktalar:**
|
||||
LLM, gerçek değerleri çıkarır: `"4-6 people"`, `"45 minutes"`
|
||||
LLM, anlam ayrımı için varlık türünü içerir: `entity-type`
|
||||
LLM, şemadan öznitelik adını kullanır: `"serves"`, `"preparation_time"`
|
||||
Kod, öznitelik URI'sini ontoloji veri türü özelliklerinden arar
|
||||
**Nesne bir literaldir** (`is_uri=False`), bir URI referansı değildir
|
||||
Değerler, doğal metin olarak kalır, normalleştirmeye gerek yoktur
|
||||
|
||||
**İlişkilerden Farkı:**
|
||||
İlişkiler: hem konu hem de nesne varlıklardır (URI'ler)
|
||||
Öznitelikler: konu bir varlıktır (URI), nesne bir literal değerdir (dize/sayı)
|
||||
|
||||
### Tam Örnek: Varlıklar + İlişkiler + Öznitelikler
|
||||
|
||||
**Giriş Metni:**
|
||||
```
|
||||
Cornish pasty is a savory pastry filled with beef and potatoes.
|
||||
This recipe serves 4 people.
|
||||
```
|
||||
|
||||
**LLM'nin Döndürdükleri:**
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"entities": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty",
|
||||
"type": "Recipe"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"entity": "beef",
|
||||
"type": "Food"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"entity": "potatoes",
|
||||
"type": "Food"
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"relationships": [
|
||||
{
|
||||
"subject": "Cornish pasty",
|
||||
"subject-type": "Recipe",
|
||||
"relation": "has_ingredient",
|
||||
"object": "beef",
|
||||
"object-type": "Food"
|
||||
},
|
||||
{
|
||||
"subject": "Cornish pasty",
|
||||
"subject-type": "Recipe",
|
||||
"relation": "has_ingredient",
|
||||
"object": "potatoes",
|
||||
"object-type": "Food"
|
||||
}
|
||||
],
|
||||
"attributes": [
|
||||
{
|
||||
"entity": "Cornish pasty",
|
||||
"entity-type": "Recipe",
|
||||
"attribute": "serves",
|
||||
"value": "4 people"
|
||||
}
|
||||
]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Sonuç:** 11 RDF üçlüsü oluşturuldu:
|
||||
3 varlık türü üçlüsü (rdf:type)
|
||||
3 varlık etiket üçlüsü (rdfs:label) - otomatik
|
||||
2 ilişki üçlüsü (has_ingredient)
|
||||
1 özellik üçlüsü (serves)
|
||||
|
||||
Bunların hepsi, LLM tarafından yapılan basit, doğal dil çıkarımlarından elde edilmiştir!
|
||||
|
||||
## Referanslar
|
||||
|
||||
Mevcut uygulama: `trustgraph-flow/trustgraph/extract/kg/ontology/extract.py`
|
||||
İstek şablonu: `ontology-prompt.md`
|
||||
Test senaryoları: `tests/unit/test_extract/test_ontology/`
|
||||
Örnek ontoloji: `e2e/test-data/food.ontology`
|
||||
Loading…
Add table
Add a link
Reference in a new issue