2026-04-10 23:20:41 -04:00
---
layout: default
title: "Ontoloji Yapı ı
parent: "Turkish (Beta)"
---
2026-04-11 01:08:44 +00:00
# Ontoloji Yapı ı
2026-04-10 23:20:41 -04:00
> **Beta Translation:** This document was translated via Machine Learning and as such may not be 100% accurate. All non-English languages are currently classified as Beta.
2026-04-11 01:08:44 +00:00
## Genel Bakı
Bu özellik, TrustGraph sistemindeki ontolojilerin yapı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
**İsimlendirme Kuralları ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
## Hedefler
**Sı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
**Zengin Anlamsal Destek**: Etiketler, çoklu dil desteği ve resmi kı ı ı ı
**Çoklu Ontoloji Desteği**: Birden fazla ontolojinin birlikte var olması ı
**Doğrulama ve Akı ı ı ı ı
**Standart Uyumluluğu**: İç optimizasyonu korurken standart formatlarda (Turtle, RDF/XML, OWL/XML) içe/dı ı
## Arka Plan
TrustGraph, ontolojileri esnek bir anahtar-değer sisteminde yapı ı ı ı ı ı ı ı ı
TrustGraph'taki ontolojiler şunları
Resmi nesne türlerinin ve özelliklerinin tanı ı
Özellik etki alanları ı ı ı ı ı ı ı ı
Mantı ı ı ı
Karmaşı ı ı ı
Uluslararası ı
## Ontoloji Yapı ı
### Yapı ı
Ontolojiler, aşağı ı ı ı ı
**Tür**: `ontology`
**Anahtar**: Benzersiz ontoloji tanı ı ı ı `natural-world` , `domain-model` )
**Değer**: JSON formatı
### JSON Yapı ı
Ontoloji JSON biçimi, dört ana bölümden oluşur:
#### 1. Meta Veriler
Ontoloji hakkı ı ı ı
```json
{
"metadata": {
"name": "The natural world",
"description": "Ontology covering the natural order",
"version": "1.0.0",
"created": "2025-09-20T12:07:37.068Z",
"modified": "2025-09-20T12:12:20.725Z",
"creator": "current-user",
"namespace": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world",
"imports": ["http://www.w3.org/2002/07/owl#"]
}
}
```
**Alanlar:**
`name` : Ontolojinin insan tarafı ı
`description` : Ontolojinin amacı ı ı ı ı
`version` : Semantik sürüm numarası
`created` : Oluşturulma zamanı ı ı
`modified` : Son değişiklik zamanı ı ı
`creator` : Ontolojiyi oluşturan kullanı ı
`namespace` : Ontoloji öğeleri için temel URI
`imports` : İçe aktarı
#### 2. Sı ı
Nesne türlerini ve hiyerarşik ilişkilerini tanı
```json
{
"classes": {
"animal": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#animal ",
"type": "owl:Class",
"rdfs:label": [{"value": "Animal", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "An animal",
"rdfs:subClassOf": "lifeform",
"owl:equivalentClass": ["creature"],
"owl:disjointWith": ["plant"],
"dcterms:identifier": "ANI-001"
}
}
}
```
**Desteklenen Özellikler:**
`uri` : Sı ı ı
`type` : Her zaman `"owl:Class"`
`rdfs:label` : Dil etiketli etiketlerin dizisi
`rdfs:comment` : Sı ı ı ı ı
`rdfs:subClassOf` : Üst sı ı ı ı ı ı
`owl:equivalentClass` : Eşdeğer sı ı ı ı ı ı ı
`owl:disjointWith` : Ayrı ı ı ı ı ı ı ı
`dcterms:identifier` : İsteğe bağlı ı ı ı ı
#### 3. Nesne Özellikleri
Örnekleri diğer örneklere bağlayan özellikler:
```json
{
"objectProperties": {
"has-parent": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#has -parent",
"type": "owl:ObjectProperty",
"rdfs:label": [{"value": "has parent", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "Links an animal to its parent",
"rdfs:domain": "animal",
"rdfs:range": "animal",
"owl:inverseOf": "parent-of",
"owl:functionalProperty": false
}
}
}
```
**Desteklenen Özellikler:**
`uri` : Özelliğin tam URI'si
`type` : Her zaman `"owl:ObjectProperty"`
`rdfs:label` : Dil etiketli etiketlerin dizisi
`rdfs:comment` : Özelliğin açı ı
`rdfs:domain` : Bu özelliğe sahip sı ı ı ı ı ı
`rdfs:range` : Özellik değerleri için sı ı ı ı ı ı
`owl:inverseOf` : Ters özelliğin tanı ı ı ı
`owl:functionalProperty` : En fazla bir değer olduğunu gösteren boolean değeri
`owl:inverseFunctionalProperty` : Benzersiz tanı ı ı
#### 4. Veri Tipi Özellikleri
Örnekleri, literal değerlere bağlayan özellikler:
```json
{
"datatypeProperties": {
"number-of-legs": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#number -of-legs",
"type": "owl:DatatypeProperty",
"rdfs:label": [{"value": "number of legs", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "Count of number of legs of the animal",
"rdfs:domain": "animal",
"rdfs:range": "xsd:nonNegativeInteger",
"owl:functionalProperty": true,
"owl:minCardinality": 0,
"owl:maxCardinality": 1
}
}
}
```
**Desteklenen Özellikler:**
`uri` : Özelliğin tam URI'si
`type` : Her zaman `"owl:DatatypeProperty"`
`rdfs:label` : Dil etiketli etiketlerin dizisi
`rdfs:comment` : Özelliğin açı ı
`rdfs:domain` : Bu özelliğe sahip sı ı ı ı ı ı
`rdfs:range` : Özellik değerleri için XSD veri türü
`owl:functionalProperty` : En fazla bir değer olduğunu gösteren boolean değeri
`owl:minCardinality` : Minimum değer sayı ı ı
`owl:maxCardinality` : Maksimum değer sayı ı ı
`owl:cardinality` : Tam değer sayı ı ı
### Desteklenen XSD Veri Türleri
Aşağı ı ı
`xsd:string` - Metin değerleri
`xsd:integer` - Tamsayı
`xsd:nonNegativeInteger` - Negatif olmayan tamsayı
`xsd:float` - Ondalı ı
`xsd:double` - Çift hassasiyetli sayı
`xsd:boolean` - Doğru/yanlı
`xsd:dateTime` - Tarih ve saat değerleri
`xsd:date` - Tarih değerleri
`xsd:anyURI` - URI referansları
### Dil Desteği
Etiketler ve yorumlar, W3C dil etiketi biçimini kullanarak çoklu dilleri destekler:
```json
{
"rdfs:label": [
{"value": "Animal", "lang": "en"},
{"value": "Tier", "lang": "de"},
{"value": "Animal", "lang": "es"}
]
}
```
## Örnek Ontoloji
İşte basit bir ontolojinin eksiksiz bir örneği:
```json
{
"metadata": {
"name": "The natural world",
"description": "Ontology covering the natural order",
"version": "1.0.0",
"created": "2025-09-20T12:07:37.068Z",
"modified": "2025-09-20T12:12:20.725Z",
"creator": "current-user",
"namespace": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world",
"imports": ["http://www.w3.org/2002/07/owl#"]
},
"classes": {
"lifeform": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#lifeform ",
"type": "owl:Class",
"rdfs:label": [{"value": "Lifeform", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "A living thing"
},
"animal": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#animal ",
"type": "owl:Class",
"rdfs:label": [{"value": "Animal", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "An animal",
"rdfs:subClassOf": "lifeform"
},
"cat": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#cat ",
"type": "owl:Class",
"rdfs:label": [{"value": "Cat", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "A cat",
"rdfs:subClassOf": "animal"
},
"dog": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#dog ",
"type": "owl:Class",
"rdfs:label": [{"value": "Dog", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "A dog",
"rdfs:subClassOf": "animal",
"owl:disjointWith": ["cat"]
}
},
"objectProperties": {},
"datatypeProperties": {
"number-of-legs": {
"uri": "http://trustgraph.ai/ontologies/natural-world#number -of-legs",
"type": "owl:DatatypeProperty",
"rdfs:label": [{"value": "number-of-legs", "lang": "en"}],
"rdfs:comment": "Count of number of legs of the animal",
"rdfs:range": "xsd:nonNegativeInteger",
"rdfs:domain": "animal"
}
}
}
```
## Doğrulama Kuralları
### Yapı
1. **URI Tutarlı ı ı : Tüm URI'ler `{namespace}#{identifier}` kalı ı ı
2. **Sı ı : `rdfs:subClassOf` içinde döngüsel miras ilişkisi olmamalı ı
3. **Özellik Alanları ı ı : Mevcut sı ı ı ı
4. **Ayrı ı ı : Birbirinin alt sı ı ı
5. **Ters Özellikler** : Belirtilmişse, çift yönlü olmalı ı
### Anlamsal Doğrulama
1. **Benzersiz Tanı ı ı : Sı ı ı ı ı ı ı ı
2. **Dil Etiketleri** : BCP 47 dil etiketi formatı ı
3. **Kardinalite Kı ı ı : Hem belirtilmişse, `minCardinality` ≤ `maxCardinality` olmalı ı
4. **Fonksiyonel Özellikler** : `maxCardinality` > 1 olamaz.
## İçe/Dı ı
İç format JSON olması ı
**Turtle (.ttl)** - RDF'nin kompakt seri hale getirilmesi
**RDF/XML (.rdf, .owl)** - W3C standardı ı
**OWL/XML (.owx)** - OWL'e özel XML formatı
**JSON-LD (.jsonld)** - Bağlı
## Referanslar
[OWL 2 Web Ontology Language ](https://www.w3.org/TR/owl2-overview/ )
[RDF Schema 1.1 ](https://www.w3.org/TR/rdf-schema/ )
[XML Schema Datatypes ](https://www.w3.org/TR/xmlschema-2/ )
2026-04-10 23:20:41 -04:00
[BCP 47 Language Tags ](https://tools.ietf.org/html/bcp47 )
